۱- خواندن قرآن و عمل به آن توسط پدر و مادر
اولین الگوی کودک، پدر و مادرش هستند،با اعمال مذهبی والدین در خانه که مقابل چشمان کنجکاو کودک صورت می گیرد انتقال حس مذهبی به صورت عملی انجام می شود.
فرزندی که می بیند پدرش صبح ها هر روز چند صفحه قرآن تلاوت می کند،یا در جلسات قرآن شرکت می کند ،انس با قرآن را می آموزد.
مادری که در خانه دروغ نمی گوید،غیبت نمی کند،دیگران را مسخره نمی کند،عیب جو نیست و ...بهترین الگوی عملی قرآنی برای کودک خردسالش است
۲- تلاوت قرآن با صوت زیبا در دوران بارداری
نزدیک ترین فرد به هر نوزاد و قبل از آن دوره جنینی مادر است.مادر می تواند کودکش را با هر صدایی انس دهد ،هم صدای خوب و آرام بخش مثل صوت قرآن یا صداهای بلند و ناهنجار مثل موسیقی های غربی.
درباره تاثیر صدای قرآن بر جنین تحقیات زیادی شده و روانشناسان و متخصصین شنوایی می گویند جنین با هر صدایی که می شنود انس می گیرد و پس از تولد به آن صدای آشنا پاسخ می دهد.
در تحقیق که روی چندین کودک در آزمایشگاه شد صدای خاص را برای بچه ها پخش کردند و از کودکان خواستند هر کدام قبلا این صدا را شنیده اند اعلام کنند.یکی از کودکان اعلام کرد قبلا این صدا را شنیده و پس از تحقیقات معلوم شد این صدا را مادر کودک در ایام بارداری گوش می داده برای همین این صدا برای کودک آشنا بود.
مادر می تواند به این روش جنینش را با صوت قرآن آشنا کند.تا زمینه انس با قرآن را در دیگر دورانهای زندگی کودکش فراهم کند.
۳- آشنا کردن گوش کودک با آیات قرآن در نوزادی
ائمه معصومین ،پدران و مادران را سفارش فراوان کرده اند که قرآن را با صدای بلند بخوانند تا در روح و جان فرزندانشان نفوذ کند.پیامبر اکرم می فرمایند:فرزندتان را به سه ویژگی تربیت کنید ،محبت اهل بیت ،محبت پیامبرتان و قرآن.کنز العمال ص۴۵۶
پیامبر اکرم نیز می فرمایند:هر کس به فرزندش قرآن بیاموزد روز قیامت پدر و مادر او را می خوانند و دو جامه بر آنان می پوشانند که از نور آن چهره بهشتیان روشن می شود.کافی ج۶ص۴۹
شنیدن آیات قرآن در نوزادی گوش کودک را با نوای قرآن آشنا می کند.
خواندن آرام قرآن هنگامی که نوزاد در آغوش مادر و در حال شیر خوردن است می تواند دلش را با قرآن نزدیک و مانوس می کند.
مادر می تواند همان طور که در گوش کودکش لالایی می خواند ،و به او آرامش می دهد با خواندن آهنگین و ملایم آیات قرآن آرامش واقعی را به کودک هدیه دهد
۴- بازی های نمایشی و قرآنی
بازی های نمایش ابزاری برای پرورش ادراک ،حافظه و تخیل کودک است.و مهارت های حرکتی و عضلانی او را قوی می کند.اجرای نمایش های عروسکی قوه تخیل کودک را به پرواز در می آورد.و عملا مفاهیم دینی و اخلاقی و معنوی را حس می کند.
تاثیر کلام و نصیحت بر کودک کم است اما در نمایش چون کودک خودش درگیر است و تنها شنونده نیست، هماهنگی با قهرمانان داستان برایش لذت بخش خواهد بودو تاثیر پذیری بیشتری خواهد داشت.
۵- قصه های قرآنی
کودکان قصه را دوست دارند چون سرشار از عواطف و احساسات هستند و داستان هم با احساس آدم سر و کار دارد.
با مطالعه قرآن می بینیم در این کتاب روشنگر از احوال پیامبران ،جنگ ها ،اخبار و اقوام گذشتگان حکایت و داستان های زیادی بیان کرده ،بالغ بر ۶۹ داستان از زندگی پیامبران در قرآن آمده که می توان هر کدام را با زبانی کودکانه برای بچه ها روایت کرد.
در انتخاب داستان برای کودکان باید به روحیات آنها هم توجه داشته باشیم و داستان مناسب را برایشان بازگو کنیم.
مثلا داستان ذبح اسماعیل توسط پدرش یا داستان غرق شدن عالم در آب و نجات کسانی که در کشتی بودند را نمی توان برای بچه ها نقل کرد چون درکش برای آنها آسان نیست و به علاقه فطری کودک به خدا لطمه می زند.
گلستان شدن آتش برای حضرت ابراهیم، داستان تجدید بنای کعبه،ماجرای حضرت عیسی،و .. قصه های مناسبی است که می توان به آن اشاره کرد
به دلیل علاقه بچه ها به حیوانات نیز می توان از قصه های حیوانات در قرآن استفاده کرد مثل سگ اصحاب کهف یا هد هد و ملکه بلقیس یا مورچه و حضرت سلیمان و خر حضرت عزیز
گوشه ای از داستان" پدر بزرگ غمگین است" از مجموعه قصه های قرآنی نوشته مجید ملا محمدی را با هم می خوانیم.
این داستان درباره سوره انسان و نذر حضرت علی(علیه السلام) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) برای بچه هایشان است
هوا گرم بود. صدای جیک جیک گنجشک ها فضای مدینه را پر کرده بود حسن(علیه السلام) و حسین(علیه السلام) آرام خوابیده بودند از چهره رنگ پریده شان پیدا بود هر دو بیمارند
فاطمه(سلام الله علیها) با نگرانی به فرزندانش نگاه می کرد. فضه خدمتکار مهربان شان بر پیشانی داغ آنها دستمال نمناک می گذاشت و آنها را پاشویه می کرد اما تب بچه ها پایین نمی آمد. فاطمه (سلام الله علیها) دعا می خواند و از کنار آنها تکان نمی خورد. هیچ دارویی بر انها اثر نکرده بود....

۶- شناساندن الگو های قرآنی به بچه ها
امام رضا(علیه السلام) خود بر خواندن قرآن تاکید فراوان داشتند و همگان را به خواندن قرآن ترغیب می کردند. پناه بردن به قرآن را در همه حالات توصیه می کردند. و می فرمودند: هر گاه از چیزی ترسیدید صد آیه از قرآن مجید را تلاوت کن
ابن فهدحلی عده الداعی ص۲۹۴
برنامه امام رضا(علیه السلام) در تلاوت قرآن این چنین بود: هر گاه به آیه ای می رسیدند که در آن از بهشت یا دوزخ سخن رفته بود گریه می کردند و از خدا درخواست بهشت می کردند.
ایشان می فرمایند سزاوار است مردم پس از نماز صبح پنجاه آیه قران تلاوت کنند
طوسی تهذیب الاحکام ج۲ص۱۳۸
ارائه الگوهای قرآنی بچه ها را به یاد گرفتن و مانوس شدن با قرآن علاقه مند می کند
۷- شعر وسرود با مفاهیم قرآنی
همه انسان ها از شنیدن شعر لذت می برند زیرا شعر کلامی موزون و آهنگین است که به همین دلیل تأثیر بیشتری از خود برجای می گذارد. با استفاده از قالب شعر می توان مفاهیم زیادی از جمله آداب تلاوت قرآن، انواع سوره های مکی و مدنی، دستورات قرآنی و ... را به کودک آموزش داد.
آموزش سوره فیل
اول با یاد خدا
خدای خیلی دانا
که خوب و مهربونه
هر کی اینو می دونه
گفت به پیامبر ما
خدای خوب و دانا
ندیده ای چه آسون
خالق هفت آسمون
با اون شاه ستمگر
ابرهه بی خبر
که فکر می کرد زرنگه
خواست با خدا بجنگه
خدا یه درس خوب داد
تا نبره اون از یاد
رو سپاهش فرستاد
پرندگان زیاد
سنگ ها رو ریختن پایین
از هوا سوی زمین
شاه تو قصه مون زود
شد با سپاهش نابود
۸- بازی ها واسباب بازی های قرآنی
کودکان ذاتا عاشق بازی و تحرک هستند و دنیای کودکی سرشار از تحرک و شادی و جنب و جوش است. بنابراین اگر بخواهیم کودکی را با مفاهیم قرآنی مانوس کنیم باید از دریچه دنیای کودکی اش وارد شویم و بازی هایش را سمت و جهت مثبت و قرآنی دهیم. در طراحی بازی های قرآن می شود بازی هایی طراحی کرد که با فعالیت جسمی مثل دویدن پریدن پا زدن و ... همراه باشد.
نمونه ای از بازی قرآنی
کودکان دایره وار می نشینند و دست همدیگر را می گیرند مربی می گوید
شکوفه های آسمونی بچه ها جواب می دهند بله
قرآن می خونید بله
دوستش دارید بله
قرآن اومده چی چی آورده
یه سوره آسمونی به اسم چی
مربی نام سوره ای را می گوید مثلا ماعون
بچه ها مثل عمو زنجیر باف در حالی که سوره گفته شده را می خوانند از داخل زنجیر رد می شوند.
۹- نقاشی قرآنی
کودکان علاقه زیادی به نقاشی و استفاده از مداد رنگی دارند. همه چیز را ساده می بینند و به همان سادگی هم به تصویر می کشند.
می توان قصه های قرآنی را همراه با تصویر و نقاشی به بچه ها نشان داد یا بعد از خواندن قصه برای کودک از او بخواهیم آنچه درباره قصه به ذهنش می رسد را نقاشی کند.
مثلا غار اصحاب کهف را نقاشی کنند .
۱۰- تلاوت قرآن در خانواده
پدران و مادرانی که دوست دارند فرزندشان به تلاوت قرآن دل بدهد باید خودشان در حضور فرزندان با صوت زیبا قرآن تلاوت کنند. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدن آیات قران را بسیار دوست داشتند و دیگران را به شنیدن آن توصیه می کردند.
پیامبر می فرمایند:آگاه باشید که دوستدار خداوند باید به کلام او هم گوش سپارد.
الا من اشتاق الی الله فلیستمع کلام الله
امام سجاد (علیه السلام)هنگام تلاوت قرآن به آن اندازه صدای خود را بالا می بردند که اهل خانه بشنوند.
امام خمینی با همه اشتغالاتی که داشتند هر روز سه تا پنج نوبت قرآن می خواندند.
۱۱- ارائه تصویری خوشایند از قرآن
در قرآن آیه های زیادی در مورد بهشت و زیبایی های آن ،پاداش نیکوکاران ،و... وجود دارد. با ارایه این تصاویر زیبا می توان کودکان را به قرآن علاقه مند کرد.
بندگان مخلص خدا در با غ های پر نعمت بهشت،در حالی که بر تخت ها تکیه زده اند و اطرافشان نوشیدنی گوارایی است.سوره صافات ایات ۳۹ تا ۴۹
۱۲- تکرار و مداومت بر تلاوت زیبای قرآن
کار نیکو کردن از پر کردن است. برای تقویت و ایجاد رفتاری ثابت و استوار در کودکان باید از مجرای تکرار وارد شد.بسیاری از اعمال و افکار در سایه تمرین و عمل مکرر در انسان تثبیت می شود.حتی ایمان آدمی هم نوعی تثبیت در سایه عمل است. لا تثبیت الایمان الا العمل
هر قدر عمل مکرر تر باشد امکان تثبیت آن بیشتر است.اصول کافی ج۱ کتاب کفر و ایمان
ببرای تثبیت انس با قرآن از کودکی تا بزرگسالی باید قرآن را مکرر با صوت زیبا تلاوت کرد و با توجه به همه نکاتی که در بالا گفته شد انشاءالله کودکانی قرآنی و عاقبت به خیر خواهیم داشت
۱۳- معاشرت با دوستان و همسالان مناسب
جایگاه دوست و تاثیر آن در زندگی انسان بسیار مهم است تا جایی که قرآن دلیل شقاوت برخی انسان ها را دوست بد معرفی می کند و می گوید: روزی که ستمکار از حسرت دست به دندان می گزد و می گوید وای بر من ای کاش فلانی را دوست نمی گرفتم. (فرقان آیه ۲۷ و ۲۸)
اگر خانواده ها در انتخاب همسالان و دوست برای کودک عنصر مذهبی بودن را مورد توجه قرار دهند ،کودک به دلیل تاثیر پذیری ،به مسائل مذهبی علاقه مند می شود.
وقتی فرزندما با قاریان و حافظان و کسانی که با قرآن مأنوس هستند در ارتباط باشد خواه ناخواه به سوی محافل و مجالس قرآنی سوق داده می شود و در این راه با قرآن مانوس می شود.
به امید روزی که بچه ها و بزرگترها به جای آنکه پای ماهواره ها و اینترنت دنبال حق و حقیقت باشند لا به لای آیات نورانی قرآن این مهم را بجویند و این میسر نیست جز انس و الفت با قرآن از کودکی تا بزرگسالی.
۱۴- توجه به زیبایی های دین وخدا و قرآن
ارائه تصویری زیبا و مهربان از خداوند فطرت خدا جوی کودک را به سوی پروردگار الهی جذب می کند.به بچه ها یاد بدهیم خدا آنها را دوست دارد .
خداوند به حضرت داوود فرمود ای داوود به بندگانم بگو من دوست کسی هستم که مرا دوست داشته باشد و هم نشین کسی هستم که هم نشین من باشد و مونس کسی هستم که با یاد من مانوس و همراه باشد.بحار الانوار ج۳ ص۳۲۵

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید